Sự bùng nổ của các chatbot trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cách con người tiếp cận thông tin y tế. Ngày càng nhiều người tìm đến AI để hỏi về triệu chứng, giải thích kết quả xét nghiệm hay thậm chí tham khảo hướng xử lý vấn đề sức khỏe. Nắm bắt xu hướng này, các công ty công nghệ đã nhanh chóng phát triển những công cụ chuyên biệt cho lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.
Tháng 1 vừa qua, OpenAI ra mắt ChatGPT Health – công cụ cho phép người dùng tại Mỹ quản lý thông tin sức khỏe cá nhân và kết nối với hồ sơ y tế. Trong khi đó, Anthropic cũng tích hợp các tính năng tương tự vào chatbot Claude. Cả hai doanh nghiệp khẳng định dữ liệu sức khỏe được tách biệt khỏi các loại dữ liệu khác và không được sử dụng để huấn luyện mô hình AI.
Tuy nhiên, hai công ty này cũng nhấn mạnh rằng chatbot không thể thay thế bác sĩ và không thể tín nhiệm để chẩn đoán bệnh. Vai trò chính của các công cụ này là tóm tắt, giải thích kết quả xét nghiệm phức tạp, giúp người dùng chuẩn bị tốt hơn trước khi đi khám hoặc hỗ trợ phân tích thông tin trong hồ sơ y tế.
Dù vậy, thực tế cho thấy AI đang dần trở thành một “nguồn tham khảo y tế cá nhân” mới. So với việc tìm kiếm thông tin trên Google, chatbot có thể đưa ra câu trả lời mang tính cá nhân hóa cao hơn dựa trên dữ liệu người dùng cung cấp. Song đi kèm với đó là nguy cơ thông tin sai lệch hoặc khuyến nghị thiếu chính xác.
Tiến sĩ Robert Wachter – chuyên gia về công nghệ y tế tại Đại học California (San Francisco) cho rằng người dùng vẫn có thể nhận được giá trị nhất định “nếu sử dụng các công cụ này một cách có trách nhiệm”. Theo ông, chatbot có thể hỗ trợ dựa trên dữ liệu như tuổi tác, đơn thuốc hay ghi chú của bác sĩ, nhưng không nên được tin cậy trong các tình huống khẩn cấp, đặc biệt khi xuất hiện triệu chứng như khó thở, đau ngực hoặc đau đầu dữ dội.
Cùng quan điểm thận trọng, Tiến sĩ Lloyd Minor – Hiệu trưởng Trường Y khoa Stanford (Đại học Stanford), cho rằng ngay cả trong những trường hợp không quá cấp bách, cả bệnh nhân và bác sĩ cũng nên tiếp cận các chương trình AI với “một mức độ hoài nghi lành mạnh”.
Một vấn đề đáng lưu ý khác là quyền riêng tư. Càng chia sẻ nhiều thông tin, người dùng càng nhận được phản hồi cụ thể. Tuy nhiên, việc cung cấp dữ liệu cho công ty công nghệ không giống với việc trao đổi với bác sĩ. Hồ sơ y tế trong hệ thống chăm sóc sức khỏe Mỹ được luật bảo mật liên bang HIPAA bảo vệ, với các chế tài nghiêm khắc đối với hành vi tiết lộ thông tin. Trong khi đó, khung pháp lý đối với dữ liệu chia sẻ qua chatbot vẫn là vấn đề gây tranh luận.
Bên cạnh những bước tiến công nghệ, các nghiên cứu gần đây cho thấy AI chưa thực sự vượt trội trong thực tế sử dụng. Một khảo sát của Đại học Oxford với 1.300 người tham gia cho thấy những người sử dụng chatbot AI cho các tình huống sức khỏe giả định không nhận được kết quả tốt hơn so với nhóm tìm kiếm trực tuyến hoặc dựa vào phán đoán cá nhân.
Các hệ thống AI có thể xác định chính xác tình trạng bệnh tiềm ẩn trong phần lớn trường hợp nếu được cung cấp đầy đủ dữ liệu. Tuy nhiên, chuyên gia Adam Mahdi thuộc Viện Internet Oxford chỉ ra rằng người dùng thường không cung cấp đủ hoặc đúng thông tin cần thiết. Trong khi đó, phản hồi của chatbot thường là sự pha trộn giữa thông tin chính xác và chưa chính xác, khiến người dùng khó phân biệt.
Trước thực tế này, các chuyên gia khuyến nghị nếu vẫn muốn tham khảo ý kiến từ AI, người dùng nên đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn, tương tự như việc tìm kiếm ý kiến thứ hai trong y khoa. Tiến sĩ Wachter chia sẻ: “Đôi khi tôi nhập cùng một thông tin vào ChatGPT và Gemini. Khi cả hai đều đưa ra kết luận tương tự, tôi cảm thấy yên tâm hơn phần nào”.
Sự hiện diện ngày càng sâu của AI trong chăm sóc sức khỏe mở ra nhiều cơ hội hỗ trợ người bệnh, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm sử dụng, tính minh bạch dữ liệu và sự thận trọng. Trong lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sinh mạng con người, AI có thể là công cụ hữu ích – song không thể thay thế vai trò của chuyên gia y tế./.
Nguồn: TTXVN 3/2026
